Onverwacht greep de Duitse toezichthouder Bafin dinsdagavond in. Per direct vaardigde het een verbod uit op speculatieve transacties in Europese staatsleningen en in aandelen van tien grote Duitse financiële instellingen. Ook ongedekte transacties in kredietderivaten op staatsleningen zijn voorlopig niet toegestaan.

Bafin zegt tot de maatregel over te gaan vanwege de ‘buitengewone volatiliteit in staatsobligaties en het oplopen van de risico-opslagen op kredietderivaten met staatspapier als onderliggende waarde’.

Euro en pond dalen

De euro daalde in reactie op de ban tot $ 1,2144, het laagste niveau sinds april 2006. Beurzen wereldwijd schoten in de min na de Duitse ban.

Woensdagochtend gaf bondskanselier Merkel in de Bondsdag uitleg. 'Iedereen hier kan ervaren dat de huidige crisis rond de euro de grootste uitdaging is die Europa in decennia heeft meegemaakt', zei Merkel, aldus Reuters. 'Deze uitdaging is existentieel.'

'De euro is de basis voor onze groei en welvaart, samen met de gezamenlijke markt. Dat geldt ook voor Duitsland. De euro is in gevaar. Als we dit gevaar niet aanpakken, dan zijn de consequenties voor ons in Europa niet te overzien.'

Afgelopen vrijdag twijfelde Merkel openlijk over het slagen van het reddingsplan dat de EU en het IMF anderhalve week geleden bekendmaakten. Het zette de euro weer verder onder druk, en leverde haar kritiek op van onder meer de aftredende Belgische premier Yves Leterme.

Reactie EU

Eurocommissaris Michel Barnier (Interne markt) zegt ‘begrip’ te hebben voor de Duitse ban op speculatieve transacties, maar roept op tot Europese coördinatie om ‘arbitrage en fragmentatie binnen de EU en wereldwijd te voorkomen’. Volgens Barnier hebben de ‘maatregelen  meer effect als ze op Europees niveau worden gecoördineerd.’

Barnier zegt dat het overleg tussen de verschillende Europese financiële toezichthouders ‘de afgelopen uren is geïntensiveerd’. Hij zegt dat het voor de hand ligt dat de Duitse ban komende vrijdag meegenomen wordt in het overleg van de Europese minister van Financiën.

Analisten negatief

Analisten verbazen zich over het onverwachte besluit van de Duitse toezichthouder. Het roept de vraag op of de Duitse toezichthouder meer weet dan de markt, zegt Rabobank in een rapport. 'Als er een geheim is, dan is het zeker geen positief geheim.'

De Duitse ban 'geeft het idee dat de overheden een groter probleem signaleren dan aan de oppervlakte zichtbaar is, waardoor meer angst en nervositeit in de markt ontstaat', zegt Greg Gibbs, valutastrateeg bij Royal Bank of Scotland. 'Als je geen obligaties en aandelen in Europa kan verkopen, dan blijft er niets anders over dan de euro van de hand te doen.'

Geen Nederlands verbod

De Nederlandse toezichthouder AFM overweegt in tegenstelling tot de Duitsers niet om een verbod op naked short selling in te voeren. 'We hebben momenteel geen plannen om naked short selling te verbieden, maar we houden de situatie nauwlettend in de gaten', zegt een woordvoerster van de AFM tegenover persbureau Dow Jones.